Σχόλια και εντυπώσεις από την παράσταση που βασίζεται στο εμβληματικό έργο του Έντεν φον Χόρβατ, το οποίο παραμένει επίκαιρο έναν περίπου αιώνα μετά και έχει πολλά να πει και για το σήμερα.
Το πολιτικό δράμα «Σλάντεκ» (Sladek) του Αυστρο-Ούγγρου θεατρικού συγγραφέα Έντεν φον Χόρβατ (Ödön von Horváth, 1901 – 1938), σε μετάφραση Γιώργου-Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη και σκηνοθεσία Θάνου Νίκα, είναι ένα πολιτικό δράμα που υπενθυμίζει ότι ο φασισμός δεν θάφτηκε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας αλλά μπορεί ανά πάσα στιγμή να επιστρέψει.
Το έργο, το οποίο γράφτηκε το 1929, σκιαγραφεί την άνοδο του φασισμού στην παραπαίουσα Δημοκρατία της Βαϊμάρης, μέσα από τη δράση των παραστρατιωτικών ταγμάτων του «Μαύρου Στρατού». Διαδραματίζεται στη Γερμανία, την περίοδο του Μεσοπολέμου, όταν ο πληθωρισμός, η ανεργία, η πείνα, η φτώχεια και η έλλειψη στέγης μαστίζουν την ηττημένη χώρα και εξαθλιώνουν τους πολίτες της. Οι ανερχόμενοι Ναζί ‘στρατολογούν’ τους απόστρατους που επέστρεψαν και νιώθουν σαν χαμένοι. Ο νεαρός αλλά ολομόναχος στη ζωή και πένητας Σλάντεκ βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι (και την αγκαλιά) μιας μεγαλύτερής του γυναίκας, η οποία έχει χάσει τον σύζυγό της στον πόλεμο και προσπαθεί να επιβιώσει. Ο Μαύρος Στρατός τον διεκδικεί για μέλος του. Ο ίδιος είναι διχασμένος. Την ίδια στιγμή γυναίκες, ομοφυλόφιλοι, Εβραίοι, κομμουνιστές και δημοκράτες πολίτες, όπως η γυναίκα που τον περιθάλπει, βρίσκονται στο στόχαστρο των παραστρατιωτικών. Κανείς δεν μένει αλώβητος από τον ανερχόμενο φασιστικό μηχανισμό, όλοι καλούνται να διαλέξουν στρατόπεδο κι ο Σλάντεκ βρίσκεται κι αυτός απέναντι σε ένα μεγάλο δίλημμα.
Το έργο του Έντεν φον Χόρβατ, ο οποίος σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς του θεάτρου θα μπορούσε να εξελιχθεί σε συγγραφικό αστέρι του μεγέθους του Μπέρτολτ Μπρεχτ -αν δεν έχανε τη ζωή του στο Παρίσι υπό κάπως αδιευκρίνιστες συνθήκες-, προβλέπει με τρομακτική ακρίβεια τον κύκλο της βίας που επρόκειτο να εξαπλωθεί σε όλη την Ευρώπη. Για αυτό και το έργο είναι εξαιρετικά επίκαιρο σήμερα. Η λατρεία της παράδοσης, η απόρριψη του μοντερνισμού, η εμμονή με τη συνωμοσία, η απέχθεια προς τη ειρήνη, η φτωχοποίηση της γλώσσας, η ηρωϊκοποίηση των ανδρών – στρατιωτών, η ξενοφοβία και ο λαϊκισμός είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά της φασιστικής ιδεολογίας κατά τον Ουμπέρτο Έκο και, δυστυχώς, είναι όλα παρόντα στο έργο του Έντεν φον Χόρβατ.
Η άποψή μας: Μια συγκλονιστική παράσταση που μοιάζει με πάλη θανάτου ανάμεσα στο καλό και το κακό, μπροστά στα μάτια των θεατών και μέσα από μια σκληρή δραματουργική δράση σε ένα ά-χωρο σκηνικό. Η μιλιταριστική ενδυματολογική προσέγγιση, ο χυδαίος σεξισμός του Μεσοπολέμου, η ακραία εκφορά του λόγου των παραστρατιωτικών, αντικρούονται και ισορροπούνται από την τρυφερότητα με την οποία η θηλυκότητα (και η μητρότητα ως ένα βαθμό…) προσπαθεί να αναπνεύσει και να επικοινωνήσει μέσα στον ζόφο του ναζισμού. Ηθοποιοί με πρόδηλο ταλέντο προβληματίζουν καλώντας μας να πάρουμε κι εμείς θέση, ενώ στο τέλος, ο ικανός σκηνοθέτης συνδέει το δράμα που επακολούθησε της ανόδου των Ναζί με ένα σύγχρονο σχόλιο που καθηλώνει.
Η παράσταση «Σλάντεκ», δημιουργία της θεατρικής ομάδας Ars Moriendi από τη Θεσσαλονίκη, ήταν υποψήφια για το Βραβείο δραματουργίας από την Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών, με την έξοχη δραματουργική επεξεργασία να υπογράφεται από την Πηνελόπη Χατζηδημητρίου
Η ταυτότητα της παράστασης
Μετάφραση: Γιώργος – Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης
Σκηνοθεσία: Θάνος Νίκας
Δραματουργία: Πηνελόπη Χατζηδημητρίου
Σκηνικός Χώρος – Κοστούμια: Ευαγγελία Κιρκινέ
Ερμηνεύουν: Βύρων Αναγνωστόπουλος, Πάνος Αναγνωστόπουλος, Δανάη Κλάδη, Αλέξης Κότσυφας , Ευγενία Κουζέλη, Θέμης Σουφτάς
Παραστάσεις: Έως 20 Ιανουαρίου 2026, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00
Κλείστε το εισιτήριό σας εδώ.
ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ), Κεραμεικός: Κορυτσάς 39, Αθήνα
