Το Καρναβάλι δεν περιορίζεται σε μια θρησκευτική αφετηρία· κουβαλά στοιχεία από αρχαίες παγανιστικές τελετές, έθιμα που διαμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο και λαϊκές δοξασίες. Ισορροπώντας ανάμεσα στην παράδοση και την υπέρβαση, μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε πεδίο συμμετοχής, δημιουργίας και συλλογικής εμπειρίας.
Αυτή η διαδρομή στον χρόνο και στις παραδόσεις φαίνεται καθαρά στις διαφορετικές μορφές που παίρνει το Καρναβάλι σε κάθε τόπο. Η γιορτή κρατά τον πυρήνα της, αλλά ντύνεται κάθε φορά με το χρώμα και τον παλμό της τοπικής κοινωνίας. Τα facts που ακολουθούν είναι η καλύτερη απόδειξη για τον πολύπλευρο χαρακτήρα του Καρναβαλιού:
Τι σημαίνει Καρναβάλι; Η προέλευση της λέξης είναι αβέβαιη, με πιθανότερο σενάριο να προέρχεται από τις μεσαιωνική λατινική φράση carnem levare ή carnelevarium, που σημαίνει αφαιρώ ή απομακρύνω κρέας. Αυτό συμπίπτει με το γεγονός ότι το Καρναβάλι είναι η τελευταία γιορτή πριν από την έναρξη της νηστείας της Σαρακοστής.
Η ιστορική προέλευση του Καρναβαλιού είναι ασαφής. Πιθανώς έχει τις ρίζες της σε μια πρωτόγονη γιορτή που τιμά την έναρξη του νέου έτους και την αναγέννηση της φύσης, αν και είναι επίσης πιθανό οι απαρχές του Καρναβαλιού στην Ιταλία να συνδέονται με μια παγανιστική γιορτή της αρχαίας Ρώμης (Σατουρνάλια).
Morgestraich! Στη Βασιλεία της Ελβετίας το καρναβάλι ξεκινά με απόλυτη συσκότιση σε ολόκληρη την πόλη. Με το σύνθημα «Morgestraich, vorwärts marsch!», εκατοντάδες μουσικοί παρελαύνουν με στολές και μεγάλα, ζωγραφισμένα φανάρια που είναι οι μόνες πηγές φωτός στους δρόμους.
Παλιό και καλό. Το παλαιότερο και ένα από τα πιο ιστορικά καρναβάλια στην Ιταλία θεωρείται το Καρναβάλι του Φάνο (Carnevale di Fano), στην περιοχή Μάρκε. Αναφέρεται σε ιστορικό έγγραφο που χρονολογείται από το 1347 και είναι διάσημο για τον ιδιαίτερα γλυκό του χαρακτήρα. Οι θεατές δέχονται βροχή από σοκολάτα και καραμέλες που εκτοξεύονται από τα άρματα.
Πάρτι μακράς διάρκειας. Σε ορισμένα μέρη η διασκέδαση συνεχίζεται για μέρες. Το Καρναβάλι της Πορτογαλίας διαρκεί 2 ημέρες και το Βραζιλιάνικο για μια εβδομάδα. Ωστόσο η Ουρουγουάη σπάει όλα τα ρεκόρ με διάρκεια τις 40 ημέρες!
Το πιο μεγάλο Καρναβάλι. Από το 2004 το Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας κατέχει επίσημα το Ρεκόρ Γκίνες για το μεγαλύτερο Καρναβάλι στον κόσμο, με τις συμμετοχές να ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια ανθρώπους καθημερινά.
Ακόμα ένα ρεκόρ. Το 2023, το Καρναβάλι του Ρίο έσπασε επίσης το ρεκόρ Γκίνες για την μεγαλύτερη συλλογή ανακύκλωσης αλουμινένιων κουτιών, αφού κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ συγκεντρώθηκαν σχεδόν 10 τόνοι.
Αγάπη για την μπύρα. Δεν είναι μυστικό ότι οι Βραζιλιάνοι αγαπούν την μπύρα, αλλά κατά τη διάρκεια του Καρναβαλιού αυτή η αγάπη είναι ακόμη μεγαλύτερη: μόνο στο Σαλβαδόρ κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων καταναλώνονται 10 εκατομμύρια λίτρα μπύρας κάθε χρόνο.
Με τη σφραγίδα της UNESCO. Αρκετά παραδοσιακά καρναβάλια και αποκριάτικα δρώμενα από όλο τον κόσμο είναι εγγεγραμμένα στον Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς αναγνωρίζονται ως ζωντανές παραδόσεις που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και την τοπική ταυτότητα. Ενδεικτικά: το Καρναβάλι της Binche (Βέλγιο), Καρναβάλι του Granville (Γαλλία), Basel Fasnacht (Ελβετία), Carnaval de Negros y Blancos (Κολομβία), Καρναβάλι Oruro (Βολιβία).
Με την Ελλάδα τι γίνεται; Στην Ελλάδα, η αναγνώριση αφορά κυρίως συγκεκριμένα τοπικά αποκριάτικα δρώμενα που έχουν ενταχθεί στον Εθνικό Κατάλογο, όπως είναι τα Μωμοέρια στην Κοζάνη και το Καρναβάλι του Σοχού για τις παραδοσιακές «Κουδουνοφόρες» μορφές του κ.α.
