Το νέο βιβλίο- λεύκωμα του φωτογράφου Γιώργου Νικολαΐδη περιέχει εκπληκτικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τη δεκαετία του ‘80 και τρία μεγάλα κείμενα που ξυπνούν μνήμες και θέτουν ερωτήματα.
Ο φωτογράφος Γιώργος Νικολαΐδης ήταν ‘δίπλα’ μας για χρόνια- κάποιοι από μας τον είχαμε προσέξει, οι περισσότεροι όμως όχι. Μοιράστηκε μαζί μας νύχτες σε πλατείες, θέατρα και άλση, συζήτησε μαζί μας σε βιβλιοπωλεία, πανεπιστήμια και συνελεύσεις, περπάτησε μαζί μας σε πορείες, χόρεψε πίσω μας σε συναυλίες και με τον φακό του κράτησε ζωντανό για πάντα κάτι από τη σκοτεινή… λάμψη της δεκαετίας του ‘80. Κέρδισε τη μάχη με τον χρόνο, για λογαριασμό όλων μας.
Αν και συνεχίζει ακόμα να καταγράφει με προσοχή, με ευαισθησία και τόλμη την αθηναϊκή (κι όχι μόνο) πραγματικότητα των κοινωνικών αγώνων και της underground πολιτιστικής παραγωγής, η δεκαετία του 1980 ήταν και θα παραμείνει ο προνομιακός χωροχρόνος της εικαστικής δουλειάς του. Κατέγραψε την εργασία, τον μόχθο και την καθημερινότητα του ελληνικού λαού, έριξε φως σε φιγούρες του αθηναϊκού περιθωρίου, απαθανάτισε κορυφαίες στιγμές των ζωών μας κι έβαλε στο ασπρόμαυρο κάδρο του κάτι από τη ζωντάνια μιας εποχής που δεν έχει τη λάμψη άλλων- η δεκαετία του 1980 στα μάτια του Γ. Νικολαΐδη αποκτά μαγικές, υπερκόσμιες διαστάσεις.
Στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς ο εκδοτικός οίκος «Εκδόσεις των Συναδέλφων» κυκλοφόρησε ένα ακόμα λεύκωμα του Γ. Νικολαΐδη, αυτή τη φορά ένα σώμα φωτογραφιών το οποίο χωρίζεται σε τρεις ενότητες: «Δρόμοι/ Κοινωνία», «Πολιτική» και «Μουσική». Σε κάθε μια από τις τρεις ενότητες υπάρχει ένα προλογικό κείμενο (διαβάστε και τα τρία, είναι καταπληκτικά…), που συνθέτουν το βιβλίο. Στην ενότητα «Δρόμοι/ Κοινωνία», ο δημοσιογράφος Νίκος Ξυδάκης αποτυπώνει την πολιτικοκοινωνική κινητικότητα της δεκαετίας του 1980 με αναφορές στη δημιουργία του νέου λαϊκού πολιτισμού που εκτείνεται από την αναβίωση του ρεμπέτικου μέχρι την έκρηξη του ελληνικού punk.
Στην ενότητα «Πολιτική» ο συγγραφέας και εκδότης Μιχάλης Πρωτοψάλτης (1958 – 2014) με ένα υπέροχο κείμενό του από το 1987 μας θυμίζει την άνοδο του ελευθεριακού κινήματος κατά τη Μεταπολίτευση και την εξέλιξή του το πρώτο μισό της δεκαετίας του ‘80. Στην ενότητα «Μουσική» το φωτογραφικό υλικό προλογίζει ο συνθέτης, τραγουδιστής, μουσικός, συγγραφέας και μεταφραστής Αλέξης Καλοφωλιάς, μέλος των Last Drive, ο οποίος με τον έντονα βιωματικό λόγο του στήνει το σκηνικό μέσα στο οποίο οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Γ. Νικολαΐδη από συναυλίες της δεκαετίας του 1980 δίνουν πνοή στα έργα μιας γενιάς που «μέσα από την τέχνη και την ευαισθησία, όταν ήρθε η σειρά της, δεν σιώπησε».
Στην ενότητα «Δρόμοι/ Κοινωνία» οι φωτογραφίες του Γ. Νικολαΐδη αποτυπώνουν τους κοινωνικούς και ταξικούς αγώνες της δεκαετίας του ‘80 καθώς η Ελλάδα βγαίνει από τη χούντα των συνταγματαρχών και μπαίνει στη «δημοκρατία του κεφαλαίου» όπως γράφει ο Μ. Πρωτοψάλτης. Εικόνες από υπαίθριες αγορές και εργατικές κινητοποιήσεις, απόκληροι της κοινωνίας που περιφέρονται στους αθηναϊκούς δρόμους, στιγμιότυπα από τα «αυτόνομα Εξάρχεια» συνθέτουν την Αθήνα του Γ. Νικολαΐδη.
Στην ενότητα «Πολιτική» ο Γ. Νικολαΐδης έχει συγκεντρώσει φωτογραφίες του από τις συγκρούσεις των νεολαίων, φοιτητών στην πλειονότητα των περιπτώσεων, με τις δυνάμεις της ελληνικής αστυνομίας κατά τη διάρκεια διαφόρων περιόδων της δεκαετίας του ‘80. Τέλος, στην ενότητα «Μουσική» ο αναγνώστης θα δει φωτογραφικό υλικό από μπάντες και καλλιτέχνες του ελληνικού underground καθώς και μοναδικές φωτογραφίες ξένων συγκροτημάτων που πέρασαν από την Αθήνα πυρπολώντας της καρδιές όλων μας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Γ. Νικολαΐδης ανασύρει από το πλούσιο αρχείο του στιγμιότυπα της δεκαετίας του ‘80. Είχε προηγηθεί μερικά χρόνια πριν η έκδοση του λευκώματος «Είμαστε τρελοί κι ευτυχισμένοι- Φωτογραφίζοντας την άγρια πλευρά της δεκαετίας του ’80» (Εκδόσεις Στο Περιθώριο, 2017) με σπάνιο φωτογραφικό υλικό από τους κοινωνικούς αγώνες της νεολαίας αλλά και δυνατά κείμενα για την εποχή εκείνη από πληθώρα αρθρογράφων.
Κάθε φορά όμως που μια ομάδα φωτογραφιών του Γ. Νικολαΐδη βλέπει το φως της δημοσιότητας, σε συνδυασμό με κείμενα αφανών ή μη πρωταγωνιστών της περιόδου, είναι μια ευκαιρία για στοχασμό πάνω στην πόλη που «αγωνίζεται να υπάρξει σαν συνάθροιση ανθρώπων κι όχι οικονομικών μονάδων». Άνθρωποι και κοινωνικές ομάδες, μπάντες και πολιτικά μορφώματα, πανεπιστήμια και συναυλιακοί χώροι, δρόμοι και πλατείες είναι το σκηνικό που αποτυπώνει με τις κάμερές του ο Γ. Νικολαΐδης αλλά, ταυτόχρονα, είναι ένα έργο που, όπως γράφει ο Αλ. Καλοφωλιάς, «η αυλαία του δεν έχει πέσει ακόμα».
Info
ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ
«ΕΓΧΡΩΜΗ ΤΙΒΙ, ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΗ ΖΩΗ- ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ‘80»
Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2025
ISBN: 978-618-5571-59-7
Σελίδες: 128, 9€
