Το νέο φωτογραφικό λεύκωμα της φωτογράφου και δημοσιογράφου Πηνελόπης Μασούρη, εστιάζει στο αποτύπωμα των προσφύγων από τη Μικρά Ασία, και σε συγκεκριμένες πτυχές της Ιστορίας που ζει ολοζώντανη.
Φέτος συμπληρώνεται ένας αιώνας από τη Μικρασιατική καταστροφή. Οι χαμένες πατρίδες, η Σμύρνη και η Ιωνία ενέπνευσαν πολλούς δημιουργούς για να προσεγγίσουν αυτό το τεράστιο θέμα. Ένα θέμα που προκάλεσε αλυσιδωτές επιδράσεις στην Ελλάδα, από την αρχιτεκτονική μέχρι τη μουσική και από την πολιτική μέχρι τη μαγειρική. Η Πηνελόπη Μασούρη, μια έμπειρη φωτογράφος που έχει διακριθεί στα πορτρέτα και έχει πραγματοποιήσει αξιόλογη καριέρα σε πολλά life style περιοδικά, προσεγγίζει το θέμα με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο, σε μια προσεγμένη, συλλεκτική έκδοση που θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Αιγόκερως, μια έκδοση που υποστηρίχθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού.
Καταρχάς με τα προσφυγικά σπίτια, αλλά και τα βιομηχανικά κτήρια που δημιουργήθηκαν εκείνη την περίοδο σε πολλές περιοχές του Πειραιά και της Αθήνας. Η φωτογραφική καταγραφή που αφορά τα κτίσματα είναι ένα σημαίνον γεγονός για την κατανόηση της άφιξης των προσφύγων στην Αττική και την ενσωμάτωση των ελληνικών πληθυσμών. Τα κτίσματα αυτά, διάσπαρτα σε όλη τη Αθήνα, προκαλούν σε νέες αναγνώσεις της Ιστορίας και συγκινούν λίγο πριν τη βέβαιη εξαφάνιση τους.
«Η καταστροφή του καλοκαιριού του 1922 ήταν, όπως κάθε μεγάλη τομή στην ιστορία, ένα μωσαϊκό ψηφίδων, που συνθέτουν ένα δραματικό όσο και γοητευτικό περιεχόμενο. Η άφιξη και η εγκατάσταση χιλιάδων προσφύγων αποτέλεσε σημείο τομής στην οικιστική εξέλιξη, επηρέασε βαθύτατα τις Τέχνες και τα γράμματα, τη μουσική και τα ακούσματα, τα ήθη και τον τρόπο ζωής, που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας νέας πολιτισμικής ταυτότητας», λέει σχετικά η φωτογράφος.
Κατόπιν με τις μαρτυρίες. Απόγονοι των πρώτων προσφύγων, δεύτερης αλλά και τρίτης γενιάς Μικρασιάτες, ανακαλούν στη μνήμη τους γεγονότα από την προσφυγική ζωή, ενώ ιστορικοί, αρχιτέκτονες και άλλοι επιλέγουν σημαντικά ζητήματα να αναδείξουν, ανασυνθέτοντας την εποχή. «Οι πρόσφυγες, ένα μωσαϊκό αποτελούμενο από σπάνιες ψηφίδες ανθρώπων του μόχθου αλλά και του γλεντιού, του πόνου αλλά και της χαράς, του περιθωρίου αλλά και του προσκηνίου, προσπάθησαν να επαναφέρουν στη ζωή τους τις συνήθειες που είχαν στους γενέθλιους τόπους τους και παρά τη φτώχεια και τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης δεν λησμόνησαν ούτε τη διασκέδαση, ούτε τον αθλητισμό, ούτε την κοινωνικότητα που τους διέκρινε», επισημαίνει η Π. Μασούρη.
Τέλος με τα Μικρασιατικά Παραμύθια. Μια αυθεντική συλλογή που η Πηνελόπη Μασούρη έλαβε από τον θείο της, Δημήτρη Μασούρη, και πρώτη φορά εκδίδονται όλα μαζί. Τα παραμύθια αυτά αποτελούν έναν μικρό λαογραφικό θησαυρό που σε γεμίζει νοσταλγία αλλά και ξεδιπλώνουν αυτό το ιδιαίτερο ήθος και πολιτιστικό αποτύπωμα των Μικρασιατών.
Επιπλέον, υπάρχει μια μεγάλη ενότητα με φωτογραφίες και ένα χρονικό από την περίοδο εκείνη, δηλαδή από την ελληνική Μικρά Ασία του 19ου και του 20ου αιώνα, τη φιλοσοφία και την κοινωνική ζωή του ελληνικού πληθυσμού, αλλά και την κουλτούρα και τις συνήθειές του. «Άλλωστε, είναι στη φύση του Έλληνα από αρχαιοτάτων χρόνων να δημιουργεί πολιτισμούς. Από τότε που βρέθηκαν οι Έλληνες στη Μικρά Ασία, αυτό που επιδίωξαν δεν ήταν η καταστροφή του άλλου και η λεηλασία του πλούτου του, αλλά η ειρηνική συμβίωση και συνύπαρξη, η συνεννόηση μεταξύ των Ελλήνων αποίκων και των αυτόχθονων λαών της Ανατολίας», λέει η ίδια.
Αλλά το λεύκωμα της Μασούρη είναι ένα έργο για τη μοίρα του ανθρώπου. Η μεγάλη πομπή των θλιμμένων και των αστέγων, τουρκοκυνηγημένων και θαλασσοδαρμένων ναυαγών της Ανατολής, όπως περιγράφηκε από τις εφημερίδες της εποχής, είναι η ιστορία της ανθρωπότητας, κάτι που βλέπουμε να συμβαίνει τόσο έντονα και στη σύγχρονη εποχή.
