Η περίοδος όπου το ιρλανδέζικο ουίσκι ήταν στη σκιά έχει περάσει. Η βιομηχανία των spirits εστιάζει στα αποστακτήρια και στις συλλογές του, ενώ στις αθηναϊκές μπάρες πολλαπλασιάζουν διαρκώς το κοινό τους.
Ο πολιτισμός της Ιρλανδίας ξεκινάει με τους Κέλτες, τα έθιμά τους, την κοινωνική δομή τους, την τέχνη τους και κυρίως τη γλώσσα, τα γαελικά, πολλοί όροι της οποίας χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα. Η Ιρλανδία παραμένει κέλτικη, αλλά γίνεται καθολική, και αυτές οι δύο παραδόσεις είναι τόσο βαθιά ριζωμένες που παραμένουν ανεπηρέαστες από ξένες κουλτούρες. Το ίδιο συμβαίνει και με το ουίσκι τους, φημισμένο για τη φινέτσα και τη βελούδινη γεύση του. Μάλιστα, οι Αγγλοι το προτιμούσαν από το σκοτσέζικο, σε σημείο που οι έμποροι να το περνάνε από την Ιρλανδία, για να το βαφτίσουν Irish και να το πουλάνε πιο εύκολα.
Πάντως, η Ιρλανδία μπορεί να περηφανεύεται ότι διατηρεί μία από τις πιο παλιές παραδόσεις στην παραγωγή ουίσκι με ρίζες που χάνονται, σύμφωνα με αρκετούς, στον 16ο αιώνα, ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι η απόσταξή του είχε ξεκινήσει ακόμα πιο νωρίς, τον 14ο αιώνα. Ο θρύλος, μάλιστα, το σχετίζει με τα μοναστικά τάγματα, καθώς θέλει τους μοναχούς να χρησιμοποιούν το απόσταγμα για θεραπευτικούς σκοπούς. Η πρώτη, πάντως, επίσημη εμπορική άδεια για την παρασκευή «uiske beatha», που στα γαελικά σημαίνει το «νερό της ζωής», δόθηκε από τον βασιλιά James I της Αγγλίας το 1608 στο ιρλανδέζικο χωριουδάκι Bushmills και στον τοπικό οινοπνευματοποιό Sir Thomas Phillips, γεγονός που χάρισε στο αποστακτήριο Bushmills τον τίτλο του παλαιότερου παγκοσμίως. Αρχικά τα ιρλανδέζικα ουίσκι πίνονταν χωρίς να παλαιώνονται και τα αρωμάτιζαν με βότανα.
Η δημιουργία και οι κατηγορίες
Το ιρλανδέζικο ουίσκι για να ονομάζεται έτσι πρέπει να έχει παραχθεί και παλαιώσει σε ξύλινα βαρέλια, τουλάχιστον για τρία χρόνια, αποκλειστικά στην Ιρλανδία. Συνήθως είναι τριπλής απόσταξης -ενώ το σκωτσέζικο αποστάζεται δύο φορές-, ευκολόπιοτο, κατά κύριο λόγο χωρίς τύρφη, πιο ήπιο γευστικά και με εντονότερη φρουτώδη αίσθηση σε σχέση με άλλα ουίσκι. Διακρίνεται σε αρκετές κατηγορίες εκ των οποίων οι βασικές είναι η Irish Single Malt, η Grain Irish και η Irish Blended.
Το ιρλανδέζικο Single Malt παράγεται από 100% κριθάρι, που απελευθερώνει φυσικά αρώματα στο στόμα, με το γευστικό αποτέλεσμα να είναι απαλό και το χρώμα ανοιχτό. Χαρακτηριστικά ουίσκι αυτής της κατηγορίας είναι το Tyrconnell Single Malt και το Connemara Single Malt. Στη δεύτερη ομάδα ανήκουν τα ουίσκι τα οποία φτιάχνονται με την απόσταξη διάφορων σιτηρών, όπως το Greenore. Τα blended προκύπτουν από τη μείξη Malt και Grain, όπως το Millars, το Kilbeggan, το Michael Collins κ.ά. Για την ωρίμανση των αποσταγμάτων στην Ιρλανδία χρησιμοποιούν κυρίως βαρέλια από bourbon, αλλά υπάρχουν και κάποια που ωριμάζουν σε βαρέλια sherry. Υπάρχει επίσης και η κατηγορία των single pot still ουίσκι που φτιάχνονται από ένα μείγμα από βυνοποιημένο και μη βυνοποιημένο κριθάρι, μια τεχνική μοναδική η οποία εμφανίζεται μόνο στην Ιρλανδία.
Άλλη μια διαφοροποίηση εντοπίζεται στο όνομα, καθώς τα αποστακτήρια της Ιρλανδίας αποκαλούν το ουίσκι «whiskey», όπως και οι Αμερικανοί, ενώ οι Σκοτσέζοι, που είναι οι μεγάλοι τους ανταγωνιστές, καθώς και οι Καναδοί και οι Ιάπωνες προτιμούν τη λέξη «whisky». Ο λόγος δεν είναι απολύτως ξεκάθαρος, όμως πιθανολογείται πως η προσθήκη του γράμματος «e» έγινε από Ιρλανδούς οινοπνευματοποιούς στα τέλη του 19ου αιώνα, προκειμένου να διαφοροποιήσουν το προϊόν τους από τη σκωτσέζικη παραγωγή.
Τα κυριότερα ενεργά αποστακτήρια της Ιρλανδίας είναι το Midleton, το Cooley, το Tullamore, το Kilbeggan και φυσικά το Bushmills. Το πρώτο άνοιξε τις πύλες του το 1820, βρίσκεται στον Νότο και αποστάζει διάφορες ετικέτες, όπως το Jameson, το Redbreast, το Midleton Very Rare, που παράγεται μια φορά κάθε χρόνο, τo Tullamore Dew, το Paddy κ.α. Το Cooley ιδρύθηκε το 1987 και οι πιο γνωστές ετικέτες του είναι οι Connemara και το Millar’s Special Reserve Irish Whisky, ενώ το ιστορικό Bushmills που χρησιμοποιεί ασυνεχείς αποστακτήρες έχει μεγάλο εύρος ετικετών από blends μέχρι και single malts. Σε κάθε περίπτωση, στην παραγωγή του ιρλανδέζικου ουίσκι σημειώνονται τεκτονικές αλλαγές, καθώς η κατανάλωσή του παρουσιάζει αυξητική τάση σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα λιγοστά αρχικά αποστακτήρια, που κάποτε μετριόνταν στα δάχτυλα του ενός χεριού, έχουν ξεπεράσει τα 35, χωρίς να υπολογίζεται σε αυτό το νούμερο η δύναμη των ανεξάρτητων παραγωγών-εμφιαλωτών όπως οι Dingle, Glendalough και West Cork Distillers.
Αρωμα και γεύση
Στα ιρλανδέζικα malts υπάρχουν φρουτώδη αρώματα από σέρι, βανίλια και μέλι, ενώ το απαλό τους τελείωμα παραπέμπει σε δημητριακά. Στον αντίποδα τα blended χαρακτηρίζονται από μια πολυπλοκότητα όπου η βύνη ανακατεύεται με ξηρούς καρπούς και εσπεριδοειδή, ενώ αφήνουν μια πικάντικη αίσθηση στο τέλος. Αν και αναμειγνύονται πολύ εύκολα σε κοκτέιλ, δίνοντας θαυμάσια αποτελέσματα, ο ιδανικός τρόπος για να τα απολαύσει και να τα κατανοήσει κανείς είναι σκέτα ώστε να αναδείξουν όλο το μεγαλείο της αρωματικής και της γευστικής τους παλέτας. Επειδή όμως δεν είναι όλοι εξοικειωμένοι, ενδεικτικά θα μπορούσατε να ξεκινήσετε με ένα Bushmills Original Irish Whiskey αρχικά με σόδα, στη συνέχεια με νερό και αργότερα με πάγο ώσπου να καταλήξετε να το πιείτε σκέτο. Θα διαπιστώσετε ότι είναι πικάντικο, λίγο μεταλλικό, με μακρά επίγευση. Την ίδια διαδικασία μπορείτε να ακολουθήσετε και με το Jameson, που είναι ισορροπημένο με νότες γλυκού σέρι, καρυδιού και βανίλιας και εξαιρετική ομαλότητα. Τρίτη επιλογή το Concannon, που φτιάχνεται στο αποστακτήριο Cooley, με έντονο άρωμα βανίλιας, βύνη στο βάθος και κρεμώδη στοιχεία στο τέλος που έχουν διάρκεια. Tέλος, το Tullamore Dew, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση σε κατανάλωση στην Ιρλανδία και στην Αυστραλία, αναδίνει τη ζεστασιά των μπαχαρικών και της βύνης, μαζί με τη γλύκα της κρέμας, κάποιες νότες καμένου ξύλου και φρέσκων εσπεριδοειδών. Το τελείωμά του είναι εξαιρετικά ομαλό και απαλό, με τις γεύσεις να μένουν επί μακρόν.
