Πολύς λόγος γίνεται για τη χρήση του VAR και στο τωρινό Μουντιάλ. Αδίκως, καθώς αφενός έχουμε τους καλύτερους και «πιο κοντά στη φάση» διαιτητές από ποτέ άλλοτε στην Ιστορία.
Οι διαιτητές ποδοσφαίρου καλούνται να ανταποκριθούν σε έναν εξαιρετικά απαιτητικό ρόλο, ο οποίος δεν περιορίζεται μόνο στη γνώση των κανονισμών, αλλά απαιτεί και άριστη φυσική κατάσταση. Για να μπορούν να κρίνουν σωστά κάθε φάση, είναι απαραίτητο να βρίσκονται συνεχώς κοντά στην μπάλα, σε απόσταση που δεν ξεπερνά τα 20 μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι σε όλη τη διάρκεια του αγώνα πρέπει να κινούνται αδιάκοπα, ακολουθώντας τον ρυθμό και την εξέλιξη του παιχνιδιού από τη μία πλευρά του γηπέδου στην άλλη. Κατά μέσο όρο, ένας διαιτητής διανύει περίπου 10 χιλιόμετρα σε κάθε αναμέτρηση, απόσταση που πλησιάζει εκείνη των ποδοσφαιριστών. Ωστόσο, ενώ οι παίκτες καλύπτουν διαφορετικά χιλιόμετρα ανάλογα με τη θέση τους, ο διαιτητής δεν έχει τη δυνατότητα να περιοριστεί σε συγκεκριμένο χώρο. Ο τερματοφύλακας, για παράδειγμα, κινείται ελάχιστα, οι αμυντικοί παραμένουν κυρίως στο δικό τους μισό γήπεδο, ενώ οι μέσοι είναι εκείνοι που τρέχουν περισσότερο. Αντίθετα, ο διαιτητής πρέπει να βρίσκεται παντού, ακολουθώντας κάθε φάση με συνέπεια και ταχύτητα.
Ο Αμερικανός πρώην διεθνής διαιτητής Μαρκ Γκίγκερ έχει τονίσει πως η εγγύτητα στη φάση αυξάνει σημαντικά την αξιοπιστία των αποφάσεων. Όσο πιο κοντά βρίσκεται ο διαιτητής στην μπάλα, τόσο καλύτερα αντιλαμβάνεται τις επαφές, τα μαρκαρίσματα και τις λεπτομέρειες μιας αμφισβητούμενης στιγμής. Για τον λόγο αυτό, η δουλειά του απαιτεί συνεχόμενα σπριντ, γρήγορες αλλαγές κατεύθυνσης και υψηλό βαθμό αντοχής.
Η προπόνηση ενός διαιτητή μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με εκείνη ενός επαγγελματία ποδοσφαιριστή. Περιλαμβάνει τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων, επαναλαμβανόμενα σπριντ, ασκήσεις ταχύτητας και ευκινησίας, αλλά και ειδικά προγράμματα ενδυνάμωσης. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη σωστή αποκατάσταση, στη διατροφή και στη συνολική φροντίδα του σώματος, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις αυξημένες απαιτήσεις κάθε αγώνα. Εξίσου σημαντική με τη φυσική κατάσταση είναι και η πνευματική ετοιμότητα. Ο διαιτητής οφείλει να παίρνει άμεσες αποφάσεις μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου, πολλές φορές ενώ βρίσκεται σε κατάσταση έντονης κόπωσης. Η συγκέντρωση, η ψυχραιμία και η καθαρή σκέψη αποτελούν απαραίτητα στοιχεία, καθώς ένα λανθασμένο σφύριγμα μπορεί να επηρεάσει την εξέλιξη ολόκληρου του αγώνα. Για τον λόγο αυτό, τα προπονητικά προγράμματα περιλαμβάνουν και ασκήσεις πνευματικής ενδυνάμωσης. Οι διαιτητές εκπαιδεύονται να διατηρούν την προσοχή τους σε υψηλά επίπεδα, να αντιδρούν γρήγορα και να κρίνουν σωστά ακόμη και όταν οι παλμοί τους είναι αυξημένοι. Η δυνατότητα λήψης σωστών αποφάσεων υπό πίεση θεωρείται βασικό προσόν για κάθε κορυφαίο διαιτητή.
Η FIFA έχει θεσπίσει αυστηρές δοκιμασίες φυσικής κατάστασης, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι διαιτητές ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Τα τεστ περιλαμβάνουν σπριντ μικρών αποστάσεων, επαναλαμβανόμενες διαδρομές και ασκήσεις αντοχής με περιορισμένο χρόνο ξεκούρασης. Μόνο όσοι πετυχαίνουν τις απαιτούμενες επιδόσεις έχουν δικαίωμα συμμετοχής σε υψηλού επιπέδου διοργανώσεις. Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, όπου ο ρυθμός είναι ολοένα και πιο γρήγορος, ο διαιτητής πρέπει να είναι αθλητής υψηλών προδιαγραφών. Οι ποδοσφαιριστές, οι ομάδες και οι φίλαθλοι δικαιούνται έναν διαιτητή απόλυτα προετοιμασμένο, ικανό να παρακολουθεί κάθε φάση και να αποδίδει δικαιοσύνη μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Για αυτόν τον λόγο, η κορυφαία φυσική και πνευματική κατάσταση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διαιτησίας υψηλού επιπέδου.
Ωστόσο, οι διαιτητές ποδοσφαίρου τα τελευταία επτά – οκτώ χρόνια δέχτηκαν ένα δώρο, όσο αφορά στην εγγύτητα των φάσεων. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν καταφέρουν να είναι εκεί, σώζονται από την τεχνολογία. Το VAR, δηλαδή. Το οποίος θα τους βοηθήσει να πάρουν την σωστή απόφαση, έστω κι αν η φάση έγινε και 50 μέτρα μακριά τους. Στο Μουντιάλ των ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά, πάντως, διαιτητής που δεν πέρασε τα αγωνιστικά τεστ, δεν σφύριξε όπως και σε κάθε παρόμοια διοργάνωση σε Ευρώπη (Euro), Λατινική Αμερική, Κόπα Άφρικα κ.λπ. Διότι οι οδηγίες της παγκόσμιας συνομοσπονδίας είναι σαφείς. Το VAR μπήκε στην ζωή του ποδοσφαίρου για να βοηθήσει, όχι για να υποκαταστήσει.
