Ο Μιχάλης Λιανός μιλάει για το νέο του βιβλίο «Delirium», μια λογοτεχνική απόπειρα με έντονες κοινωνικές, ψυχολογικές και πολιτικές αποχρώσεις.
Ο συγγραφέας είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής Αθηνών, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ρουέν στη Γαλλία και Επίτιμος Διευθυντής Ερευνών στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ, στη Βρετανία. Προηγουμένως δίδασκε στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Ειδικεύεται στη σχέση δικαίου και κοινωνίας, τους πολιτειακούς θεσμούς, την εγκληματολογία και την πολιτική κοινωνιολογία. Έχει ασκήσει διάφορα άλλα επίσημα καθήκοντα στον ακαδημαϊκό χώρο. Είναι επίσης πρόεδρος της Fair Decision και ιδρυτικό μέλος της Anticor. Το νέο του βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λείμων.
Πριν έναν μήνα εκδόθηκε το βιβλίο σας Delirium. Για να μην αναπαράξουμε το δελτίο τύπου, θέλετε να περιγράψετε εσείς – σε πέντε γραμμές – την υπόθεση του έργου;
«Το παραλήρημα μιας γυναίκας που έχει χάσει τον εαυτό της αποκαλύπτει το κοινωνικό παιχνίδι και τις αυταπάτες του. Τίποτε δεν μένει όρθιο απέναντι στην αλήθεια καθώς η ηρωίδα ούτε δικαιολογείται ούτε δικαιολογεί, αλλά επιτίθεται κατά μέτωπο στην πραγματικότητα. Προσδοκία και αποτυχία, αγάπη και οργή, έμπνευση και αποτροπιασμός, συμπλέκονται σε ένα λόγο καυστικό, διορατικό και ευαίσθητο».
Τι θέλετε να εκρφράσετε με αυτό σας το πόνημα;
«Ο καιρός μας απαιτεί μια τρισδιάστατη ακτινογραφία της κοινωνικής και της προσωπικής διαταραχής. Το ενδιαφέρον μου ήταν να δείξω πώς η ύπαρξη καταντά εκμεταλλεύσιμο υλικό των άλλων και, κατόπιν, παρίας του εαυτού της. Η ηρωίδα διαμαρτύρεται γι’ αυτή την τυφλή επιμονή της ζωής που μας υποχρεώνει να συνεχίζουμε ακόμη και όταν το παρελθόν εγγυάται ένα τυραννικό μέλλον».
Πώς δουλεύετε; Με πλάνο ή αφήνετε το κείμενο και την έμονευση να σας οδηγεί;
«Είναι αδύνατο να σχεδιάσει κανείς ένα παραλήρημα. Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι κανένας δεν ξέρει πού βρίσκεται η επόμενη στροφή, ούτε προς ποια κατεύθυνση. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να παρακολουθεί απόπληκτος τη μάχη αυτής της γυναίκας με τον εαυτό της. Η δική μου δουλειά ήταν να συμπιέσω όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την ηρωίδα μου στο όριο αντοχής μιας ανθρώπινης ζωής. Η σύνθλιψη και η πορεία από εμπόδιο σε εμπόδιο είναι δικό της μεγαλούργημα».
Ποιοι συγγραφείς σας έχουν επηρεάσει;
«Ο κατάλογος είναι φυσικά ανεπίτρεπτα μακρύς. Πρόκειται όμως κυρίως για συγκεκριμένα έργα, όχι για όλη την παραγωγή ενός λογοτέχνη. Στην πρώτη γραμμή θα έβαζα το Άξιον Εστί, τον Άνθρωπο χωρίς ιδιότητες, τη Δίκη, την Πτώση… Αλλά βέβαια δεν πρέπει να παραγνωρίσει κανείς και στοιχεία μοναδικά, ανατρεπτικά και αναπάντεχα όπως η Ζήλια του Ολέσα ή μερικά διηγήματα του Μιχαήλ Μητσάκη».
Υπάρχει βιβλίο που θα θέλατε να είχατε γράψει εσείς;
«Είναι μάταιο να θέλει κανείς να είναι κάποιος άλλος, συνθήκη απαραίτητη για να γράψει κάτι άλλο. Ήδη, να γράψει αυτό που του αντιστοιχεί είναι συνήθως αρκετά δύσκολο».
Πώς ξέρετε πότε ένα κείμενο είναι έτοιμο και γράφετε την πολυπόθητη λέξη ΤΕΛΟΣ;
«Δεν νομίζω ότι οποιοδήποτε ανθρώπινο έργο έχει αυτονόητο τέλος. Θα μπορούσε να συνεχίσει, όπως και να έχει συντομευθεί. Η ιδέα του τέλους περιέχει, όπως κάθε απόφαση, έναν βαθμό αυθαιρεσίας. Στην περίπτωσή μου, το ερώτημα είναι απλό: υπάρχει κάτι ακόμη που ο αναγνώστης ή ο θεατής χρειάζεται για να ολοκληρώσει το σύμπαν που του προτείνω; Αν όχι, μπορεί να συνεχίσει το ταξίδι μόνος του».
Και τέλος, τι θέλετε να νιώσει ο αναγνώστης όταν κλείσει το βιβλίο;
«Δεν πιστεύω στη δικτατορία του δημιουργού. Υπολογίζω όμως στην ανθρώπινη συναντίληψη. Η ηρωίδα μου είναι από κάθε πλευρά μια εξαιρετική γυναίκα, τραγική και ακαταμάχητη. Δεν μπορεί παρά να αφήνει βαθύ στίγμα σε όποιον παρακολουθεί το παραλήρημά της».
