Είναι βάσιμες οι ανησυχίες ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη καταναλώνει σημαντικά ποσά ενέργειας, προκαλώντας μεγαλύτερα προβλήματα από όσα λύνει;
Μια ερώτηση στο ChatGPT «καίει» όση ενέργεια χρειάζεται μια τηλεόραση για 9 δευτερόλεπτα. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει κατακτήσει τη φήμη του απόλυτου ενεργειακού «τέρατος». Τόσο που πολλοί αναρωτιούνται αν κάθε φορά που ζητάμε από ένα bot να γράψει ένα email ή να οργανώσει ένα ταξίδι, «γεμίζουμε» στην ουσία τον πλανήτη με διοξείδιο του άνθρακα (CO2).
Η αλήθεια είναι λίγο πιο περίπλοκη και πολύ πιο ενδιαφέρουσα. Σύμφωνα με νέα ανάλυση που δημοσίευσε η Washington Post σε συνεργασία με την εταιρεία Planet FWD, ο μέσος χρήστης που κάνει περίπου οκτώ απλές ερωτήσεις την ημέρα σε ένα chatbot παράγει λιγότερο από το 0,003% του ετήσιου ανθρακικού του αποτυπώματος. Με απλά λόγια: Οι προσωπικές μας συνομιλίες με την AI δεν είναι αυτές που καταστρέφουν τον πλανήτη. Αν ψάχνετε για τους πραγματικούς «ενεργειακούς βαρόνους» του ψηφιακού μας κόσμου, κοιτάξτε αλλού: στις τηλεοράσεις, στο streaming, στο cloud και στη συνεχή κατανάλωση βίντεο και internet. Οι Αμερικανοί, για παράδειγμα, βλέπουν κατά μέσο όρο 4,5 ώρες τηλεόραση την ημέρα, κάτι που «καίει» πολύ περισσότερη ενέργεια από οποιαδήποτε εφαρμογή AI.
Το παράδοξο του Netflix
Αυτό το «deja vu» έχει ξανασυμβεί. Το 2019, ένα γαλλικό think tank είχε ισχυριστεί ότι μισή ώρα Netflix εκπέμπει τόσο CO2 όσο μια διαδρομή 6 χλμ. με αυτοκίνητο. Το αφήγημα εξαπλώθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα, παρουσιάζοντας την πλατφόρμα σαν μια «μικρή ενεργοβόρα χώρα». Μόνο που αργότερα οι αναλυτές του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) αποκάλυψαν ότι οι πραγματικές εκπομπές ήταν έως και 53 φορές χαμηλότερες από τις αρχικές εκτιμήσεις. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει τώρα και με την AI.
Από το 30 φορές… στο ελάχιστο
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Το 2023, ο ερευνητής Alex de Vries υπολόγιζε ότι μια ερώτηση σε AI κατανάλωνε 23 έως 30 φορές περισσότερη ενέργεια από μια απλή αναζήτηση στο Google. Έναν χρόνο αργότερα, ο IEA (Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας) κατέγραψε ήδη σημαντική πτώση. Και σήμερα; Η Google ισχυρίζεται ότι αν της στείλεις ένα απλό μήνυμα με κείμενο μέσω Gemini, αυτό καταναλώνει μόλις 0,24 watt/hours. Η τεχνολογία, δηλαδή, γίνεται συνεχώς πιο αποδοτική.
Το πραγματικό πρόβλημα
Μη βιαστείτε, όμως, να ξεφυσήξετε ανακουφισμένοι. Γιατί εδώ ακριβώς εμφανίζεται το πραγματικό δίλημμα. Η AI δεν είναι πια απλά ένα εργαλείο που ανοίγουμε για να ρωτήσουμε κάτι. Ενσωματώνεται παντού: σε τηλεφωνικά κέντρα, εφαρμογές γραφείου, μηχανές αναζήτησης, smartphones, στρατιωτικά συστήματα, υπηρεσίες customer support και ψηφιακούς βοηθούς που λειτουργούν αθόρυβα στο παρασκήνιο. Και όσο η χρήση της εκτοξεύεται, τόσο πολλαπλασιάζεται η ανάγκη για νέα data centers. Εδώ έρχεται το «Παράδοξο του Jevons», ένα φαινόμενο γνωστό από τη Βιομηχανική Επανάσταση: Όσο πιο αποδοτική γίνεται μια τεχνολογία, τόσο περισσότερο τη χρησιμοποιούμε. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης δεν μειώνει απαραίτητα τη συνολική κατανάλωση, γιατί η τεχνολογία γίνεται φθηνότερη, προσβάσιμη και απαραίτητη.
Οι αριθμοί για το μέλλον είναι εντυπωσιακοί. Σύμφωνα με την Goldman Sachs, τα data centers θα μπορούσαν να καταναλώνουν έως και το 8% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ μέχρι το 2030, από περίπου 3% σήμερα. Την ίδια στιγμή, οι κολοσσοί της τεχνολογίας επενδύουν εκατοντάδες δισ. σε νέες υποδομές. Το φιλόδοξο Stargate Project της OpenAI σχεδιάζει τεράστια data centers, που σε ορισμένες περιπτώσεις θα τροφοδοτούνται από σταθμούς φυσικού αερίου, ικανούς να ηλεκτροδοτήσουν ολόκληρες πόλεις μεσαίου μεγέθους.
Η αλήθεια, λοιπόν, είναι πιο σύνθετη από τα απλουστευτικά μηνύματα των social media. Η AI από μόνη της δεν πρόκειται να «κάψει» τον πλανήτη. Μπορεί, όμως, να επιταχύνει μια ήδη τεράστια ενεργειακή κρίση, αν η ανάπτυξή της συνεχίσει να βασίζεται σε βρόμικες μορφές ηλεκτροπαραγωγής. Το πραγματικό δίλημμα της εποχής δεν είναι αν πρέπει να ρωτάμε το ChatGPT πώς να γράψουμε ένα email. Είναι με ποια ενέργεια θα λειτουργεί αύριο ολόκληρη η οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης.
